ॐ श्री गुरुभ्यो नमः|| गुरु ब्रह्मा गुरु विष्णु गुरु देवो महेश्वर: | गुरु साक्षात् परब्रह्मा तस्मै श्री गुरवे नमः ||

HTML codes

10 May 2011

कैवल्य उपनिषद् (Kaivalya-Upaniṣad)

0
ॐ भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम देवाः भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः ।
स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवांसस्तनूभिर्व्यशेम देवहितं यदायुः ।
स्वस्ति न इन्द्रो वृद्धश्रवाः स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः ।
स्वस्ति नस्तार्क्ष्यो ऽरिष्टनेमिः स्वस्ति नो बृहस्पतिर्दधातु ।
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ।
1
अथाश्वलायनो भगवन्तं परमेष्टिनमुपसमेत्योवाच धीहि भगवन्ब्रह्मविद्यां वरिष्टां सदा सद्भिः सेव्यमानां निगूढाम् ।
यया ऽचिरात्सर्वपापं व्यपोह्य परात्परं पुरुषं याति विद्वान् ।।१।।
2
तस्मै स होवाच पितामहश्च श्रद्धाभक्तिध्यानयोगादवैहि ।
न कर्मणा न प्रजया धनेन त्यागेनैके अमृतत्वमानशुः ॥२॥
3
परेण नाकं निहितं गुहायां विभ्राजते यद्यतयो विशन्ति ।
वेदान्तविज्ञानसुनिश्रितार्थाः संन्यासयोगाद्यतयः शुद्धसत्त्वाः ॥३॥
4
ते ब्रह्मलोकेषु परान्तकाले परामृतात्परिमुच्यन्ति सर्वे ।
विविक्तदेशे च सुखासनस्थः शुचिः समग्रीवशिरःशरोरः ॥४॥
5
ञत्याश्रमस्थः सकलेन्द्रियाणि निरुध्य भक्त्या स्वगुरुं प्रणम्य ।
हृत्पुण्डरीकं विरजं विशुद्धं विचिन्त्य मध्ये विशोदं विशोकम् ।।५।।
6
अचिन्त्यमव्यक्तमनन्तरूपं शिवं प्रशान्तममृतं ब्रह्मयोनिम् ।
तथा ऽऽदिमध्यान्तविहीनमेकं विभुं चिदानन्दमरूपमद्भुतम् ।।६।।
7
उमासहायं परमेश्वरं प्रभुं त्रिलोचनं नीलकण्ठं प्रशान्तम् ।
ध्यात्वा मुनिर्गच्छति भूतयोनिं समस्तसाक्षिं तमसः परस्तात् ।।७।।
8
स ब्रह्मा स शिवः सेन्द्रः सो ऽक्षरः परमः स्वराट् ।
स एव विष्णुः स प्राणः स कालो ऽग्निः स चन्द्रमाः ॥८॥
9
स एव सर्वं यद्भूतं यच्च भव्यं सनातनम् ।
ज्ञात्वा तं मृत्युमत्येति नान्यः पन्था विमुक्तये ॥९॥
10
सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।
सम्पश्यन्ब्रह्म परमं याति नान्येन हेतुना ॥१०॥
11
आत्मानमरणिं कृत्वा प्रणवं चोत्तरारणिम् ।
ज्ञाननिर्मथनाभ्यासात्पाशं दहति पण्डितः ॥११॥
12
स एव मायापरिमोहितात्मा शरीरमास्थाय करोति सर्वम् ।
स्त्रियन्नपानादिविचित्रभोगैः स एव जाग्रत्परितृप्तिमेति ॥१२॥
13
स्वप्ने स जीवः सुखदुःखभोक्ता स्वमायया कल्पितजीवलोके ।
सुषुप्तिकाले सकले विलीने तमो ऽभिभूतः सुखरूपमेति ॥
पुनश्च जन्मान्तरकर्मयोगात्स एव जीवः स्वपिति प्रबुद्धः ॥१३॥
14
पुरत्रये क्रीडति यश्च जीव स्ततस्तु जातं सकलं विचित्रम् ।
धारमानन्दमखण्डबोधं यस्मिंल्लयं याति पुरत्रयं च ॥१४॥
15
एतस्माज्जायते प्राणो मनः सर्वेन्द्रियाणि च ।
खं वायुर्ज्योतिरापः पृथिवी विश्वस्य धारिणी ॥१५॥
16
यत्परं ब्रह्म सर्वात्मा विश्वस्यायतनं महत् ।
मृक्ष्मात्सूक्ष्मतरं नित्यं तत्त्वमेव त्वमेव तत् ।।१६।।
17
जाग्नत्स्वप्नसुषुप्त्यादिप्रपञ्चं यत्प्रकाशते ।
तद्ब्रह्माहमिति ज्ञात्वा सर्वबन्धैः प्रमुच्यते ॥१७॥
18
त्रिषु धामसु यद्भोग्यं भोक्ता भोगश्च यद्भवेत् ।
तेभ्यो विलक्षणः साक्षी चिन्मात्रो ऽहं सदाशिवः ॥१८॥
19
मय्येव सकलं जातं मयि सर्वं प्रतिष्टितम् ।
मयि सर्वं लपं याति तद्ब्रह्माद्वयमस्म्यहम् ।।१९।।
20
अणोरणियानहमेव तद्वन्महानहं विश्वमहं विचित्रम् ।
पुरातनो ऽहं पुरुषो ऽहमीशो हिरण्मयो ऽहं शिवरूपमस्मि ॥२०॥
21
अपाणिपादो ऽहमचिन्त्यशक्तिः पश्याम्यचक्षुः स शृणोम्यकर्णः ।
अहं विजानामि विविक्तरूपो न चास्ति वेत्ता मम चित्सदा ऽहम् ।
वेदैरनेकैरहमेव वेद्यो वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ।।२१।।
22
न पुण्यपापे मम नास्ति नाशो न जन्म देहेन्द्रियबुद्धिरस्ति ।
न भूमिरापो न च वह्गिरस्ति न चानिलो मे ऽस्ति न चाम्बरं च ॥२२॥
23
एवं विदित्वा परमात्मरूपं गुहाशयं निष्कलमद्वितीयम् ।
समस्तसाक्षिं सदसद्विहीनं प्रयाति शुद्धं परमात्मरूपम् ।।२३।।
इति प्रथमः खण्डः ॥
0
यः शतरूद्रीयमधीते सो ऽग्निपूतो भवति सुरापानात्पूतो भवति ब्रह्महत्यात्पूतो भवति कृत्याकृत्यात्पूतो भवति तस्मादविमुक्तमाश्रितो भवति ।
अत्याश्रमी सर्वदा सकृद्वा जपेत् ।।
1
अनेन ज्ञानमाप्नोति संसारार्णवनाशनम् ।
तस्मादेवं विदित्वैनं कैवल्यं फलमश्नुते कैवल्यं फलमश्नुत इति ॥१॥
इति द्वितीयः खण्डः ।।
।।इत्यथर्ववेदे कैवल्योपनिषत्समाप्ता ॥
The Sanskrit Library.

No comments:

Post a Comment